عصب حرکتی چشم (CN III)

عصب حرکتی چشم یک جفت عصب جمجمه‌ای است که سیگنال‌های فرمان عضلات چشم را حمل می‌کند. این اعصاب بیشتر سیگنال‌هایی را که به چشمان شما می‌گویند چگونه و چه زمانی حرکت کنند، مدیریت می‌کنند. وقتی این اعصاب به درستی کار می‌کنند، به شما در دیدن کمک می‌کنند و در بسیاری از توانایی‌ها نقش دارند. شرایطی که بر عصب حرکتی چشم شما تأثیر می‌گذارند، می‌توانند بینایی شما را مختل کرده و مشکلات دیگری ایجاد کنند.

عصب حرکتی چشم یکی از اعصاب اصلی است که هر فرد برای کنترل نحوه حرکت چشمان خود از آن استفاده می‌کند. شاخه‌های آن به عضلات چندین طرف کره چشم متصل می‌شوند و دستورات حرکتی را از مغز به آن عضلات منتقل می‌کنند.

با وجود اینکه نام آن به نظر می‌رسد که برای یک عصب است، اما یک مجموعه جفتی است، یکی برای هر کره چشم. جفت عصب حرکتی چشم سومین جفت از 12 جفت اعصاب جمجمه‌ای است که به این دلیل نامگذاری شده است که مستقیماً به مغز متصل می‌شوند. متخصصان همچنین با استفاده از اختصار و ترکیب اعداد رومی “CN III” به این عصب اشاره می‌کنند.

عملکرد عصب حرکتی چشم (CN III):

عصب حرکتی چشم یکی از سه جفت عصب جمجمه‌ای است که در حرکت چشم نقش دارد و این عصب بیشترین نقش را در بین این سه عصب دارد. هفت عضله مختلف در داخل و اطراف هر چشم برای سیگنال‌هایی که به آنها می‌گوید چه کاری انجام دهند، به عصب حرکتی چشم متکی هستند.

عصب حرکتی چشم (CN III) به شما امکان می‌دهد موارد زیر را انجام دهید:

• چشمان خود را باز کنید.
• کره چشم خود را به بالا و پایین بچرخانید.
• کره چشم خود را به سمت داخل (به سمت بینی) بچرخانید.
• وقتی آن چشم نیز به سمت داخل است، یک چشم را به سمت بالا بچرخانید.
• با استفاده از عضله مژگانی، چشمان خود را در فواصل مختلف متمرکز کنید تا شکل عدسی را تنظیم کنید.
• عرض مردمک را تنظیم کنید تا نور بیشتر یا کمتری به چشم شما وارد شود.

تنها دو حرکتی که عصب حرکتی چشم کنترل نمی‌کند، عبارتند از:

• چرخاندن هر کره چشم به سمت پایین وقتی آن چشم به سمت داخل است. عضله‌ای که این حرکت را کنترل می‌کند به عصب تروکلئار (که “TROCK-lee-er” تلفظ می‌شود) متکی است که با نام CN IV نیز شناخته می‌شود.
• چرخاندن هر کره چشم به سمت خارج (به سمت گوش در همان طرف). این عضله به عصب ابدوسنس (CN VI) متکی است.

سهم عصب بینایی در سایر توانایی‌ها:

از آنجا که بینایی نقش عمده‌ای در بسیاری از توانایی‌ها و فرآیندها دارد، اعصاب بینایی باید به طور یکپارچه با چندین سیستم دیگر کار کنند. وقتی این کار را انجام می‌دهند، شما توانایی‌های زیر را دارید:

• انطباق: این توانایی شما برای تمرکز مداوم روی یک شیء در حالی است که به سمت شما یا از شما دور می‌شود.
• اسکن حرکات چشم: این حرکات که به عنوان ساکاد (با تلفظ “sa-KODZ”) شناخته می‌شوند، حرکات سریع چشم به عقب و جلو هستند که به شما کمک می‌کنند میدان دید خود را اسکن کنید.
• تعقیب آرام: این به چشمان شما اجازه می‌دهد تا به راحتی اشیاء متحرک را دنبال کنند.
• رفلکس دهلیزی-چشمی: این رفلکس سیستم دهلیزی (که تعادل را کنترل می‌کند) را با حرکات عضلات سر و چشم ترکیب می‌کند تا نگاه  را حتی در هنگام حرکات شدید یا تغییر جهت ثابت نگه دارد.
• رفلکس نور مردمک: وقتی چشمان با تغییرات ناگهانی نور سازگار می‌شود، عصب حرکتی چشم عضله‌ای است که واکنش نشان می‌دهد. سیگنال‌هایی که از طریق اعصاب بینایی (CN II) عبور می‌کنند، به مغز می‌گویند که چه زمانی نور بیش از حد روشن یا کم است. مغز شما به عصب حرکتی چشم شما می‌گوید که عرض مردمک چشم شما را بر این اساس تنظیم کند.

چه شرایطی می‌تواند بر عصب حرکتی چشم تأثیر بگذارد؟

عصب حرکتی چشم مانند هر عصب دیگری در معرض همان شرایط قرار دارد. و از آنجا که از نواحی مختلف مغز عبور می‌کند، برخی از شرایط مغزی می‌توانند بر این عصب نیز تأثیر بگذارند.

هنگامی که عصب حرکتی چشم به درستی کار نمی‌کند، به عنوان فلج عصب حرکتی چشم (گاهی اوقات “عصب سوم” جایگزین “عصب حرکتی چشم” می‌شود) یا اختلال عملکرد شناخته می‌شود. عوامل زیادی می‌توانند باعث اختلال عملکرد عصب حرکتی چشم شوند.

مثال‌ها عبارتند از:

• بیماری‌های گردش خون:

 دیابت نوع ۲ و فشار خون بالا می‌توانند جریان خون را مختل کرده و باعث ایسکمی شوند، به این معنی که عصب دچار نقص شده و شروع به مردن می‌کند. این می‌تواند باعث از دست دادن دائمی کنترل عضلات مرتبط با عصب حرکتی چشم شود. خونریزی‌ نیز می‌توانند باعث اختلالات گردش خون مشابهی شوند.

• آسیب‌ها:

ضربه به سر، صورت و مغز می‌تواند به عصب حرکتی چشم آسیب برساند و مانع از انتقال صحیح سیگنال‌ها توسط آن شود.

• عفونت‌ها:

باکتری‌ها، ویروس‌ها و سایر عوامل بیماری‌زا می‌توانند عملکرد اعصاب را مختل کنند. مثال‌ها شامل HIV و باکتری‌هایی است که باعث بیماری لایم می‌شوند.

• بیماری‌های مغز و سیستم عصبی:

بیماری‌هایی که عملکرد مغز را مختل می‌کنند می‌توانند بر عصب حرکتی چشم تأثیر بگذارند. این موارد شامل بیماری‌هایی مانند میگرن یا تشنج یا بیماری‌های شدیدتر مانند سکته مغزی و حملات ایسکمیک گذرا (TIA) می‌شود.

• التهاب:

 تورم ناشی از بافت‌های ملتهب می‌تواند به عصب حرکتی چشم فشار وارد کند و مانع از انتقال صحیح سیگنال‌ها توسط آن شود. بیماری‌های التهابی می‌توانند به دلایل زیادی رخ دهند، از جمله: مشکلات خودایمنی که در آن سیستم ایمنی بدن  به بافت‌های عصبی آسیب می‌رساند. به عنوان مثال می‌توان به بیماری مانند ام‌اس (MS) اشاره کرد.

• تومورها (از جمله سرطان و تومورهای خوش‌خیم):

 این تومورها می‌توانند عصب حرکتی چشم را فشرده کنند، به آن آسیب برسانند و نحوه انتقال سیگنال‌ها را از طریق آن مختل کنند.

• بیماری‌های مادرزادی:

 این‌ها بیماری‌هایی هستند که هنگام تولد به آن‌ها مبتلا هستید. این معمولاً به این معنی است که عصب حرکتی چشم یا ساختاری در اطراف آن به درستی رشد نکرده و توانایی عصب در حمل سیگنال‌ها را مختل می‌کند. برخی از این موارد ممکن است قابل درمان باشند.

• علل ایدیوپاتیک:

گاهی اوقات، متخصصان نمی‌توانند علت مشکلات عصب حرکتی چشم را پیدا کنند. وقتی علت ناشناخته باشد، اصطلاح آن “ایدیوپاتیک” است.

علائم بیماری‌هایی که عصب چشم را تحت تأثیر قرار می‌دهند چیست؟

علائم مرتبط با عصب چشم عبارتند از:

• مشکل در حرکت یک یا هر دو چشم.
• افتادگی پلک (پتوز).
• عدم هم‌ترازی چشم (استرابیسم).
• دوبینی (دیپلوپی).
• تاری دید.
• خستگی چشم و سردرد.
• بزرگی غیرمعمول مردمک چشم (میدریازیس) که به نور به کندی پاسخ می‌دهد یا اصلاً پاسخ نمی‌دهد.

چگونه می‌توانم از بیماری‌ها و مشکلات عصب چشم جلوگیری کنم؟

مراقبت از سلامت عصب چشم مانند مراقبت از کل بدن است. برخی از کارهایی که می‌توانید انجام دهید عبارتند از:

• معاینه سالانه و معاینات منظم چشم، زیرا این معاینات اغلب می‌توانند مشکلات چشم و سلامت را قبل از بروز علائم تشخیص دهند.
• استفاده از محصولات نیکوتین (از جمله استعمال سیگار، ویپینگ و تنباکوی بدون دود) را ترک کنید یا از شروع آنها خودداری کنید. از پزشک خود منابع مفید برای ترک سیگار را بخواهید.
• از وسایل ایمنی مانند کلاه ایمنی و کمربند ایمنی برای جلوگیری از آسیب به سر استفاده کنید.
• بیماری‌های مزمن مانند دیابت نوع 2، فشار خون بالا و غیره را مدیریت کنید.

به طورکلی

عصب حرکتی چشم، یک جفت عصب است که دستورات را از مغز به عضلات داخل و اطراف چشم منتقل می‌کند. وقتی عصب حرکتی چشم به درستی کار می‌کند، فکر نکردن به آن آسان است. اما وقتی به درستی کار نمی‌کند، احساس سردرگمی یا اضطراب قابل درک است.

اگر فکر می‌کنید در کنترل حرکات چشم یا عصب حرکتی چشم مشکلی دارید، با یک متخصص مراقبت از چشم صحبت کنید. آنها می‌توانند مواردی را که می‌توانند علائم شما را توضیح دهند، بررسی و آزمایش کنند و گزینه‌های درمانی ارائه دهند.

مطالب مشابه:

سیستم عصبی سوماتیک

افزایش فشار داخل جمجمه ای (ICP)

اختلال طیف زلوگر

ناهنجاری آرنولد کیاری

فلج مغزی چیست؟

منبع: my.clevelandclinic