محمد بن موسی خوارزمی
محمد بن موسی خوارزمی در حدود سال ۱۶۰ خورشیدی (۷۸۰ میلادی) در خوارزم متولد شد. او از بزرگترین دانشمندان تاریخ ایران و جهان اسلام به شمار میرود و در زمینههای ریاضیات، نجوم، جغرافیا و علوم محاسباتی فعالیتهای برجستهای انجام داد. خوارزمی در دوران شکوفایی علمی خلافت عباسی به بغداد رفت و در «بیتالحکمه» به پژوهش و ترجمه آثار علمی مشغول شد.
مهمترین شهرت خوارزمی به دلیل نقش بنیادین او در شکلگیری علم جبر است. کتاب مشهور او با عنوان «الجبر و المقابله» از نخستین آثار منظم در این حوزه به شمار میرود و به همین دلیل بسیاری از مورخان علم او را «پدر علم جبر» میدانند. واژه «جبر» نیز از عنوان همین کتاب وارد زبانهای مختلف شده است.
خوارزمی همچنین در گسترش دستگاه عددنویسی هندی–عربی و روشهای محاسباتی نقش مهمی ایفا کرد. آثار او سبب شد اعداد هندی و شیوههای نوین محاسبه به جهان اسلام و سپس اروپا منتقل شوند. واژه «الگوریتم» (Algorithm) نیز از شکل لاتینی نام او، «Algoritmi»، گرفته شده و امروزه یکی از مفاهیم بنیادی علوم رایانه و ریاضیات محسوب میشود.
علاوه بر ریاضیات، خوارزمی در نجوم و جغرافیا نیز آثار ارزشمندی تألیف کرد. پژوهشهای او در تهیه جداول نجومی و ترسیم نقشههای جغرافیایی از منابع مهم علمی عصر خود به شمار میرفت. محمد بن موسی خوارزمی در حدود سال ۲۳۲ خورشیدی (۸۵۰ میلادی) درگذشت، اما میراث علمی او همچنان از پایههای اصلی ریاضیات و علوم محاسباتی جهان محسوب میشود.
خوارزمی از تأثیرگذارترین دانشمندان تاریخ علم و از پایهگذاران علوم ریاضی و محاسباتی به شمار میرود.