بیماریهای مغزی
مغز یک اندام بسیار تخصصی است که حاوی ۸۶ میلیارد سلول عصبی است. مغز میتواند اطلاعات را با سرعت ۳۵۰ مایل در ساعت پردازش کند. اما بسیاری از بیماریها، از جمله عفونتها، آسیبها، سکته مغزی، تشنج و تومورها، میتوانند بر سلامت مغز و نحوه عملکرد آن تأثیر بگذارند.
بیماریهای مغزی:
عفونتها:
گاهی اوقات، میکروبها میتوانند وارد مغز شوند و بافت آن را آلوده کنند. بیماریهای مغزی ناشی از عفونتها عبارتند از:
- مننژیت:
این بیماری میتواند توسط ویروسی مانند اوریون یا باکتری که از طریق جریان خون وارد مغز میشود، ایجاد شود. یک انگل یا نوعی قارچ نیز میتواند مسئول باشد. مننژیت، پوشش اطراف مغز یا نخاع را ملتهب میکند. سفتی گردن، سردرد، تب و گیجی از علائم رایج هستند.
- انسفالیت:
پشهها و کنهها میتوانند ویروسهایی را که باعث این نوع التهاب مغز میشوند، پخش کنند، اگرچه علل بسیار دیگری نیز وجود دارد. علائم اولیه انسفالیت شامل تب، درد عضلانی، درد مفاصل، خستگی و سردرد است، اما برخی افراد ممکن است احساس گیجی داشته باشند یا تغییراتی در شخصیت خود نشان دهند.
اگر مننژیت و انسفالیت همزمان اتفاق بیفتند، فرد به بیماری به نام مننگوآنسفالیت مبتلا می باشد.
-
آبسه مغزی:
ممکن است یک توده عفونی در بافت مغز ایجاد شود. در این صورت، ممکن است برای تخلیه دقیق چرک از ناحیه، به جراحی اورژانسی نیاز داشته باشید. در غیر این صورت، میتواند مانع از رسیدن خون کافی به مغز شود یا باعث تورم آن ناحیه شود. علائم آبسه مغزی شامل ضعف در یک طرف بدن، مشکل در حرکت یا صحبت کردن، تغییرات بینایی، سفتی گردن یا کمر و همچنین سردرد است.
تشنج:
سلولهای مغز از طریق انفجارهای کوچک و سریع الکتریسیته با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند. اگر چیزی در این فرآیند اختلال ایجاد کند، ممکن است فرد دچار تشنج شود.
شایعترین بیماری مغزی که باعث تشنج میشود، صرع است. حدود ۱.۲٪ از مردم ایالات متحده به این بیماری مبتلا هستند. صرع گاهی اوقات در خانوادهها ارثی است، اما عفونتهای مغزی، سکته مغزی و آسیبهای سر نیز میتوانند باعث آن شوند.
اگر صرع دارید، ممکن است طیف وسیعی از علائم را داشته باشید. برخی از آنها خفیف هستند، مانند خیره شدن به فضا. برخی دیگر شدید هستند، مانند حرکات غیرقابل کنترل و پرشی یا از دست دادن هوشیاری (بیهوش شدن). این علائم میتوانند شما را در معرض خطر آسیب رساندن به خود یا دیگران قرار دهند.
درمان صرع مانند داروها، جراحی، استفاده از دستگاههای پزشکی و حتی توصیههای غذایی ممکن است بتواند به فرد کمک کند تا از شر تشنج خلاص شود.
تروما:
ترومای سر، روش دیگری برای بیان آسیب شدید به سر است. این آسیب شامل موارد زیر میشود:
- ضربه مغزی:
این نوع آسیب مغزی مانند کبودی روی مغز است. میتواند باعث تغییر کوتاهمدت در عملکرد مغز شود. حین انجام ورزش ممکن است به سر ضربه وارد شود و فرد دچار ضربه مغزی شود، این یک علت شایع است. همچنین ممکن است در اثر تصادف رانندگی یا زمین خوردن ضربه مغزی اتفاق بیفتد.
گاهی اوقات، علائم ضربه مغزی بلافاصله شروع میشوند. اما ممکن است چند روز بعد نیز ظاهر شوند.
بیشتر افرادی که دچار ضربه مغزی میشوند، سردرد بدی دارند. علائم دیگر عبارتند از:
- احساس سبکی سر
- مشکل در تعادل
- تغییرات بینایی
- زنگ زدن گوش (وزوز گوش)
- خستگی
- تغییرات خواب (بیخوابی یا مشکل در بیدار ماندن)
- احساس افسردگی
- مه مغزی
- مشکلات حافظه
- مشکل در تمرکز
- مشکل در دنبال کردن حرفهای دیگران
یک نوزاد یا کودک خردسال مبتلا به ضربه مغزی ممکن است:
- بسیار بهانهگیر به نظر برسد.
- استفراغ کند.
- به فضا خیره شود.
- از شیر خوردن یا غذا خوردن امتناع کند.
- بیدار ماندن برایش دشوار باشد.
اگر سر فرزندتان به جایی برخورد کند، مهم است که فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- آسیب مغزی تروماتیک (TBI):
ضربه مغزی یکی از انواع TBI است. اما مغز میتواند به دلایل دیگری نیز آسیب ببیند – به عنوان مثال توسط گلوله یا انفجار. TBI خفیف اغلب باعث علائم کوتاه مدت میشود. TBIهای شدیدتر ممکن است منجر به آسیب مغزی طولانی مدت یا دائمی شوند.
علائم TBI میتواند شامل موارد زیر باشد:
- سردردی که از بین نمیرود.
- احساس تهوع در معده
- گشاد شدن مردمک چشم (قسمت تیره چشم بزرگتر از حد معمول به نظر میرسد).
- ترشحات شفاف از گوش یا بینی
- بیحسی انگشتان دست یا پا
- احساس دست و پا چلفتی بودن
- تشنج
همیشه مراجعه به پزشک پس از آسیب سر عاقلانه است. آنها ممکن است آزمایشهایی برای درک بهتر وضعیت فرد و نحوه درمان آن انجام دهند.
تومورها، تودهها و افزایش فشار
این نوع اختلالات مغزی شامل موارد زیر است:
- تومور مغزی. چه بدخیم (سرطانی) و چه خوشخیم (غیرسرطانی)، هرگونه رشد غیرطبیعی بافت میتواند به دلیل فشاری که بر بافت سالم مغز وارد میکند، مشکلاتی ایجاد کند.
- گلیوبلاستوما: یک تومور مغزی سرطانی؛ گلیوبلاستوماها به سرعت رشد میکنند و میتوانند برای درمان چالشبرانگیز باشند.
به طور کلی، علائم تومور مغزی اغلب شامل موارد زیر است:
- سردردهایی که بیش از چند روز طول میکشند.
- مشکل در حفظ تعادل
- احساس ضعف در یک دست یا پا
- مشکلات بینایی (مانند دوبینی)
- تغییرات در شخصیت (مانند پرحرفتر شدن در حالی که معمولاً بسیار ساکت هستید یا برعکس)
- احساس اینکه نمیتوانید به وضوح فکر کنید.
- مشکلات مربوط به حافظه
هیدروسفالی:
مغز برای تأمین مواد مغذی و کمک به دفع مواد زائد به مقدار کمی مایع مغزی نخاعی متکی است. اگر جریان آن به درستی متوقف شود، مغز شروع به احساس فشار خواهد کرد. علائمی به سن فرد بستگی دارد. به عنوان مثال، ممکن است یک نقطه برآمده در بالای سر نوزاد ببینید یا سر او بزرگتر شود. اگر فرد ۶۰ سال یا بیشتر داشته باشد، ممکن است در تعادل و حافظه خود دچار مشکل شود.
هیدروسفالی با فشار طبیعی:
گاهی اوقات، افزایش مایع آنقدر آهسته اتفاق میافتد که فشار در سر در ابتدا طبیعی باقی میماند. اما با گذشت زمان، بافت مغز میتواند فشرده شود. در نتیجه، ممکن است فرد در عملکردهای روزمره مانند راه رفتن دچار مشکل شود.
سودوتومور سربری (تومور کاذب مغز):
فشار داخل جمجمه نیز میتواند بدون دلیل مشخصی افزایش یابد. (اگرچه اگر وزن فرد بیشتر از حد توصیه شده توسط پزشک باشد، این احتمال بیشتر است.) تغییرات بینایی، سردرد، سرگیجه و حالت تهوع از علائم شایع هستند. در برخی موارد، تومور کاذب مغز نیز میتواند منجر به از دست دادن بینایی شود.
بیماریهای عروقی (رگهای خونی):
خون، اکسیژن را به مغز میرساند و به دفع مواد زائد کمک میکند. اگر رگها و شریانهایی که این خون را تأمین میکنند، به خوبی کار نکنند، مشکلات میتوانند به سرعت ایجاد شوند.
بیماریهای مغزی مرتبط با بیماریهای رگهای خونی عبارتند از:
سکته مغزی:
اگر جریان خون و اکسیژن به طور ناگهانی به ناحیهای از مغز نرسد، سلولهای آنجا میتوانند به سرعت آسیب ببینند. بخشی از بدن (مانند بازو یا پا) که توسط آن ناحیه مغز کنترل میشود، ممکن است دیگر به درستی کار نکند.
سکته مغزی میتواند علائمی مانند موارد زیر ایجاد کند:
- سردردهای ناگهانی و شدید
- گیجی
- لکنت زبان
- احساس بیحسی یا ناتوانی در حرکت یک طرف بدن
- تغییرات بینایی در یک یا هر دو چشم
- احساس تهوع
- استفراغ
- عدم تعادل (مانند مشکل در راه رفتن)
دو نوع سکته مغزی وجود دارد.
اگر لخته خون به طور ناگهانی در یک شریان ایجاد شود یا جدا شود و در یکی از رگهای خونی مغز گیر کند و جریان خون به آن ناحیه را مسدود کند، ممکن است فرد دچار سکته مغزی ایسکمیک شود.
سکته مغزی هموراژیک به دلیل خونریزی در مغز اتفاق میافتد. این امر باعث ایجاد احتقان و فشار بر بافت مغز میشود و جریان خون سالم را قطع میکند. حادثه مغزی عروقی (CVA) نام دیگری برای سکته مغزی است.
حمله ایسکمیک گذرا (TIA):
گاهی اوقات، لخته خون یا رسوب چربی میتواند جریان خون به مغز را برای مدت کوتاهی کاهش یا قطع کند. برخی افراد TIA را “سکته مغزی خفیف” مینامند. علائم آن مشابه سکته مغزی است، اما اغلب به طور کامل (معمولاً ظرف 24 ساعت) بدون آسیب به بافت مغز برطرف میشوند.
آنوریسم مغزی:
گاهی اوقات، یک شریان در مغز میتواند ناحیهای ضعیف ایجاد کند که مانند یک بادکنک متورم میشود. پارگی آنوریسم مغزی به دلیل خونریزی باعث سکته مغزی میشود.
هماتوم ساب دورال:
این وضعیت میتواند پس از آسیبدیدگی، مانند ضربه به سر، رخ دهد. خونریزی روی سطح مغز شروع به ایجاد فشار بر بافت مغز میکند. علاوه بر علائم شبیه سکته مغزی، ممکن است دچار از دست دادن حافظه یا تغییرات شخصیتی نیز شوید. اگر نوزادی دچار هماتوم ساب دورال شود، سر او اغلب متورم میشود.
هماتوم اپیدورال:
خونریزی میتواند بین جمجمه و پوشش سخت (سختشامه) مغز رخ دهد. در این صورت، معمولاً از یک شریان و کمی پس از آسیب سر است. در ابتدا، علائم ممکن است خفیف باشد، اما میتواند به سرعت پیشرفت کند و حتی در صورت عدم درمان، کشنده باشد. این بیماری همچنین به عنوان هماتوم خارج سختشامه شناخته میشود.
خونریزی داخل مغزی:
این اصطلاح خونریزی در هر نقطه از بافت مغز را توصیف میکند.
ادم مغزی:
این بدان معناست که بافت مغز متورم شده است. این میتواند به دلایل مختلفی از جمله ویروس، عفونت، بیماری ارتفاع، سرطان مغز یا سکته مغزی باشد. گذشته از علائم شبیه سکته مغزی، ممکن است موارد زیر را نیز تجربه کنید:
- سفتی گردن
- افزایش ناگهانی فشار خون
- مشکل در تنفس
- از دست دادن هوشیاری
- تشنج
در صورت مشاهده هرگونه علائم سکته مغزی، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. هر چه زودتر تحت درمان قرار بگیرید، شانس بهبودی شما بیشتر است.
بیماریهای خودایمنی:
سیستم ایمنی بدن قرار است شما را از میکروبهایی که میتوانند شما را بیمار کنند محافظت کند. اما گاهی اوقات، میتواند به جای آن شروع به حمله به شما کند.
بیماریهای خودایمنی مغز عبارتند از:
- واسکولیت سیستم عصبی مرکزی (CNS):
رگهای خونی در هر کجای بدن میتوانند به دلایل مختلف ملتهب و متورم شوند. اگر رگهای خونی مغز یا ستون فقرات تحت تأثیر قرار گیرند، شما دچار واسکولیت CNS هستید. این بیماری میتواند علائمی مانند موارد زیر ایجاد کند:
سردردهای شدید
از دست دادن حافظه
گیجی
تغییرات شخصیتی
سکته مغزی یا سکتههای خفیف
- مولتیپل اسکلروزیس (MS):
اگر به این اختلال مغزی مبتلا هستید، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به میلین، پوشش بیرونی که از سلولهای عصبی محافظت میکند، حمله میکند. این امر باعث میشود که مغز و بقیه بدن نتوانند به درستی باهم کار کنند. علائم MS از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- احساس سوزن سوزن شدن
- احساس بیحسی یا ضعف در یک دست یا پا
- احساس ناپایداری هنگام راه رفتن یا راه رفتن متفاوت از گذشته
- تغییرات بینایی (مانند دوبینی یا تاری دید)
- مشکلات نگه داشتن مدفوع یا ادرار
- تغییرات در زندگی جنسی
بیماریهای نورودژنراتیو:
برخی از بیماریهایی که به مغز و سیستم عصبی آسیب میرسانند، با گذشت زمان بدتر میشوند. این بیماریها اختلالات نورودژنراتیو نامیده میشوند و عبارتند از:
- بیماری پارکینسون:
اعصاب در ناحیه مرکزی مغز به آرامی شروع به تجزیه میکنند که میتواند باعث ایجاد مشکلاتی در حرکت و هماهنگی شود. علائم اولیه عبارتند از: لرزش در دستان، سفتی اندامها و تنه، کندی حرکت و وضعیت ناپایدار بدن.
- بیماری هانتینگتون:
این اختلال عصبی ارثی به سلولهای مغزی آسیب میرساند. زوال عقل و مشکل در کنترل حرکات برخی از علائم آن هستند. علائم اولیه شامل نوسانات خلقی، افسردگی و تحریکپذیری سریع است.
- بیماری پیک (زوال عقل پیشانی-گیجگاهی):
اگر به این اختلال مغزی مبتلا باشید، نواحی بزرگی از اعصاب در جلو و کنارههای مغز شما به مرور زمان به دلیل تجمع یک پروتئین غیرطبیعی از بین میروند. تغییرات شخصیتی، رفتار نامناسب، مشکل در صحبت کردن، از دست دادن حافظه و مشکل در تفکر، همگی میتوانند از علائم آن باشند. بیماری پیک به طور پیوسته پیشرونده است، به این معنی که علائم هر چه مدت زمان ابتلا به آن بیشتر باشد، شدیدتر میشوند.
- اسکلروز جانبی آمیوتروفیک (ALS):
این بیماری که بیماری لو گریگ نیز نامیده میشود، اعصابی را که عملکرد عضلات شما را کنترل میکنند، از بین میبرد. ALS به طور پیوسته به فلج (عدم توانایی حرکت) و ناتوانی در تنفس به تنهایی پیشرفت میکند. عملکرد شناختی (چقدر میتوانید یاد بگیرید یا حل مسئله کنید) عموماً تحت تأثیر قرار نمیگیرد.
زوال عقل:
این یک بیماری نیست، بلکه گروهی از علائم است که بر نحوه تفکر و حافظه تأثیر میگذارد. علائم به نوع زوال عقلی که دارید بستگی دارد، اما میتواند شامل موارد زیر باشد:
- مشکل در یافتن کلمات “درست”
- سخت بودن در به خاطر سپردن چیزها
- دشواری در انجام کاری که چندین مرحله دارد.
- مشکل در سازماندهی یا برنامهریزی از قبل
- از دست دادن هماهنگی
- اضطراب
- احساس افسردگی
- مشکوک بودن بدون دلیل
- رفتار به شیوههایی که خارج از شخصیت یا نامناسب هستند.
بیماری آلزایمر:
این بیماری شایعترین علت زوال عقل در افراد مسن است. اعتقاد بر این است که تجمع بافت غیرطبیعی در نواحی مغز – که اغلب به آن گرهها و پلاکها گفته میشود – در ایجاد این بیماری نقش دارد. ناتوانی در به خاطر سپردن وقایع اخیر یا صحبت با دیگران اغلب از علائم اولیه است.
به طورکلی
بسیاری از بیماریهای مختلف میتوانند به مغز آسیب برسانند و در نحوه حرکت، صحبت کردن و تفکر شما اختلال ایجاد کنند. تشخیص زودهنگام اغلب کلید درمان و بهبودی شماست. در صورت مشاهده هرگونه علائمی که شما را نگران میکند، به پزشک مراجعه کنید.
مطالب مشابه:
بیماری باتن
آلزایمر و زوال عقل
آستروسیتوما
بیماریهای پریون
اسکیزوفرنی
منبع: webmd
