واکنش آلرژیک به پنی سیلین

پنی سیلین ها متعلق به دسته ای از داروهای ضد باکتری به نام آنتی بیوتیک های بتالاکتام (beta-lactam antibiotics) هستند. اگرچه مکانیسم‌ های داروها متفاوت است، اما معمولاً با حمله به دیواره‌ های سلول ‌های باکتریایی با عفونت ‌ها مبارزه می‌کنند. علاوه بر پنی سیلین ها، سایر بتالاکتام ها که بیشتر با واکنش های آلرژیک مرتبط هستند، گروهی به نام سفالوسپورین ها (cephalosporins) هستند.

از دهه 1940، پنی سیلین یک داروی رایج برای از بین بردن عفونت های ناشی از باکتری ها بوده است. اما برخی افراد با مصرف آن دچار واکنش آلرژیک می شوند و سیستم ایمنی بدن به جای مبارزه با باکتری با خود دارو مقابله می کند.

به صورت کلی آلرژی به پنی سیلین واکنش غیر طبیعی سیستم ایمنی بدن فرد به داروی آنتی بیوتیک پنی سیلین است. این دارو برای درمان عفونت های باکتریایی مختلف تجویز می شود.

علائم و نشانه های رایج آلرژی به پنی سیلین شامل کهیر، بثورات و خارش است. در نتیجه واکنش های شدید فرد ممکن است دچار آنافیلاکسی (وضعیتی تهدید کننده زندگی است و بر سیستم های مختلف بدن تأثیر می گذارد) شود.

طبق تحقیقات آلرژی به پنی سیلین ممکن است بیش از اندازه گزارش شود که می تواند منجر به استفاده از درمان های آنتی بیوتیکی با کارآمدی کمتر و گران تر شود.

لازم به ذکر است که سایر آنتی بیوتیک ها، به ویژه آنهایی که خواص شیمیایی مشابه پنی سیلین دارند، نیز می توانند منجر به واکنش های آلرژیک شوند.

علائم واکنش آلرژیک به پنی سیلین

نشانه های آلرژی به پنی سیلین غالبا در عرض یک ساعت پس از مصرف دارو رخ می دهند. در موارد نادر، واکنش ها می توانند ساعت ها، روزها یا هفته ها بعد رخ دهند.

علائم آلرژی به پنی سیلین ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• بثورات پوستی
• کهیر
• خارش
• تب
• تورم
• تنگی نفس
• خس خس سینه
• آبریزش بینی
• خارش چشم ها و آبریزش
• آنافیلاکسی

آنافیلاکسی چیست؟

آنافیلاکسی واکنش آلرژیک نادر و تهدید کننده زندگی است که باعث اختلال در عملکرد سیستم های بدن می شود. علائم و نشانه های آنافیلاکسی عبارتند از:

• تنگ شدن مجاری تنفسی و گلو و ایجاد مشکل در تنفس
• حالت تهوع یا گرفتگی شکم
• استفراغ یا اسهال
• سرگیجه یا سبکی سر
• نبض ضعیف و تند
• افت فشار خون
• تشنج
• عدم هوشیاری

علل آلرژی به پنی سیلین

آلرژی به پنی سیلین زمانی رخ می دهد که سیستم ایمنی بدن فرد نسبت به دارو حساس شود و به اشتباه به دارو به عنوان یک ماده مضر واکنش نشان دهد، به طوری که انگار یک عفونت ویروسی یا باکتریایی است.

پیش از اینکه سیستم ایمنی بدن به پنی سیلین حساس شود، باید حداقل یک بار در معرض این دارو قرار گیرید. زمانی که سیستم ایمنی بدن شما پنی سیلین را به‌ عنوان یک ماده مضر تشخیص دهد، علیه دارو آنتی‌ بادی تولید می‌کند.

به هنگام مصرف دارو در دفعات بعدی، سیستم ایمنی مستقیماً به این ماده حمله می کند. مواد شیمیایی آزاد شده توسط این فعالیت باعث ایجاد علائم و نشانه های مرتبط با یک واکنش آلرژیک می شوند.

مواجهه قبلی با پنی سیلین ممکن است واضحا مشخص نباشد. برخی شواهد نشان می‌ دهند که مقادیر کمی از پنی سیلین در مواد غذایی ممکن است برای سیستم ایمنی بدن کافی باشد تا علیه آن آنتی‌ بادی ایجاد کند.

واکنش های تاخیری (Delayed reactions) ناشی از حساسیت به پنی سیلین

واکنش های کمتر شایع آلرژی به پنی سیلین روزها یا هفته ها پس از قرار گرفتن در معرض دارو رخ می دهد و ممکن است تا مدتی پس از قطع مصرف آن باقی بماند. این شرایط عبارتند از:

• بیماری سرم

ممکن است باعث تب، درد مفاصل، بثورات پوستی، تورم و حالت تهوع شود.

• کم خونی ناشی از دارو (کاهش گلبول های قرمز خون)

می تواند باعث خستگی، ضربان قلب نامنظم، تنگی نفس و سایر علائم و نشانه ها شود.

• واکنش دارویی با ائوزینوفیلی و علائم سیستمیک (DRESS)

منجر به بثورات پوستی، افزایش تعداد گلبول های سفید خون، تورم عمومی، تورم غدد لنفاوی و عود عفونت هپاتیت خفته می شود.

• سندرم استیونز جانسون یا نکرولیز اپیدرمی سمی

شامل تاول و لایه برداری شدید پوست است.

• التهاب در کلیه ها (نفریت)

می تواند باعث تب، خون در ادرار، تورم عمومی، گیجی و سایر علائم و نشانه ها شود.

عوامل خطر

در حالی که هر کسی ممکن است واکنش آلرژیک به پنی سیلین داشته باشد، چند عامل می توانند خطر ابتلا را افزایش دهند که شامل موارد زیر هستند:

• سابقه سایر آلرژیی ها، مانند آلرژی غذایی یا تب یونجه
• واکنش آلرژیک به داروی دیگر
• سابقه خانوادگی آلرژی دارویی
• افزایش قرار گرفتن در معرض پنی سیلین، به دلیل دوزهای بالا، استفاده مکرر یا استفاده طولانی مدت
• برخی بیماری ‌ها که معمولاً با واکنش‌ های آلرژیک دارویی مرتبط هستند، مانند عفونت با ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) یا ویروس اپشتین بار (EBV)

برخی عوارض جانبی مصرف پنی سیلین از موارد واکنش های آلرژیک نیستند:

ممکن است مانند سایر داروها عوارض جانبی پنی سیلین را تجربه کنید که واکنش آلرژیک به دارو نیست. بسته به نوع پنی سیلین، عوارض جانبی رایج ممکن است شامل حالت تهوع یا اسهال خفیف، سردرد و یا خارش واژن باشد. علائم یا علائم عفونتی که برای آن تحت درمان هستید یا علائم نامرتبط ممکن است به اشتباه به عنوان یک واکنش دارویی آلرژیک در نظر گرفته شوند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

در صورت مشاهده علائم واکنش آلرژیک به پنی سیلین در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. درک و بحث در مورد اینکه کدام واکنش آلرژیک است و کدام یک عارضه جانبی معمولی است و چه چیزی را می توانید در مصرف دارو تحمل کنید، مهم است.

اگر پس از مصرف پنی سیلین علائم واکنش شدید یا مشکوک به آنافیلاکسی را تجربه کردید حتما با اورژانس پزشکی تماس بگیرید.

پیشگیری از آلرژی به پنی سیلین

در صورتی که به پنی سیلین حساسیت دارید، ساده ترین راه پیشگیری اجتناب از مصرف دارو است. همچین اطمینان حاصل کنید حساسیت به داروهای آنتی بیوتیکی شما به وضوح در سوابق پزشکی شما مشخص شده است. به سایر متخصصان مانند دندانپزشک یا هر متخصص پزشکی دیگری نیز حتما اطلاع دهید.

مطالب مشابه:

عوامل ژنتیکی لوپوس

بیماری های ژنتیکی در نوزادان

آزمایش ژنتیک

مشاوره ژنتیک

ژنتیک پزشکی

منابع: mayoclinic ، webmd